تطبيق دين و دانش و خدمت بمعارف علمى قرآن ، حقائق ثابت اين كتاب مقدس آسمانى را نيز مانند علوم بشرى بدست تحول و يا تكامل سپرده‌اند . اين خرده‌گيرى نه تنها بر اين گونه مفسران در زمان حاضر وارد است ، بلكه در زمانهاى گذشته نيز احيانا تحميلاتى از لحاظ حكومت افكار عصرى بر قرآن ميشده است . يك نمونه از انحراف برخى از مفسران همزمان ما اينست كه : فرضيه‌هائى كه در پيرامون تشكيل منظومهء شمسى از زمانهاى گذشته فكر بشر را به خود متوجه ساخته ، نويسندگانى مانند علامهء معاصر سيد هبة الدين شهرستانى و شيخ طنطاوى را بر آن گماشته است ، كه آياتى از قرآن براى كرسى نشانيدن آنگونه فرضيه‌ها گواه گيرند ، و آنچه را كه دانشمندان تنها بفرض و احتمال آن دل خوش داشته اند ، اينان بعنوان اصول پابرجا و خلل‌ناپذير علمى بر قرآن تحميل نمايند . و نگارنده در عين آنكه مقام علمى دانشمندان بويژه خدمت‌گزاران اسلام و قرآنرا بسيار ارجمند ميدارد ، براى حفظ موقعيت جهانى و ابدى كتاب آسمانى اسلام از خرده‌گيريهائى نسبت به اين روش نادرست ناگزير است ، و با كمال ادب آنچه بر خلاف ظاهر و يا نص قرآن از هر دانشمندى بنگرد از رهگذر برهان ابطال مينمايد . دانشمندان هر اندازه هم بزرگ باشند ، در مكتب عالى قرآن كسب بزرگى كرده‌اند ، و شايسته نيست بپندار حفظ ادب از اشتباهات آنان چشم‌پوشى گردد و يا بدون تأمل و كاوش گفتارشان پذيرفته شود . استاد علامهء بزرگوار مرحوم آية اللّه العظمى بروجردى قدس اللّه روحه بارها ميفرمود بزرگى بزرگان نبايد پرده‌اى بر فهم و ادراك و كاوشهاى دامنه دار جويندهء حقيقت شود ، و مانع پيشرفت در مدارج علمى او گردد .